Umowa NDA staje się szczególnie ważna wtedy, gdy firma zaczyna dzielić się informacjami, których ujawnienie mogłoby zaszkodzić jej interesom. Lista klientów, warunki handlowe, marże, kod źródłowy, strategia marketingowa czy plany rozwoju często muszą zostać pokazane inwestorowi, podwykonawcy lub potencjalnemu partnerowi. Zanim jednak takie dane opuszczą firmę, warto jasno określić, kto może z nich korzystać, w jakim celu i jakie konsekwencje wiążą się z naruszeniem poufności. Temu właśnie służy dobrze przygotowana umowa NDA.
Czym jest umowa NDA i po co stosuje się ją w biznesie?
NDA, czyli Non-Disclosure Agreement, to umowa o zachowaniu poufności. Jej zadaniem jest określenie zasad przekazywania i ochrony informacji, które strony uznają za poufne.
Nie jest to rozwiązanie zarezerwowane wyłącznie dla dużych korporacji. Umowa NDA może być potrzebna także w małej firmie, start-upie, agencji, software house’ie czy sklepie internetowym.
Przykładowo może chronić:
- bazę klientów i dostawców,
- ceny, rabaty i marże,
- dokumentację techniczną,
- kod źródłowy,
- strategie sprzedażowe i marketingowe,
- procedury wewnętrzne,
- plany rozwoju produktu,
- informacje przekazywane potencjalnym inwestorom.
Najważniejsze jest to, aby umowa dokładnie określała, jakie informacje podlegają ochronie i w jakim celu mogą być wykorzystywane.
Umowa NDA a tajemnica przedsiębiorstwa
Ochrona informacji poufnych jest powiązana z przepisami dotyczącymi tajemnicy przedsiębiorstwa.
Za tajemnicę przedsiębiorstwa mogą być uznane m.in. informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne i gospodarcze, które posiadają wartość ekonomiczną, nie są powszechnie dostępne i zostały objęte odpowiednimi działaniami mającymi zachować ich poufność.
Samo nazwanie dokumentu czy danych „poufnymi” nie zawsze wystarczy. Firma powinna być w stanie wykazać, że rzeczywiście podejmowała działania chroniące informacje przed nieuprawnionym dostępem.
Precyzyjna umowa NDA może być jednym z elementów pokazujących, że przedsiębiorca świadomie zabezpiecza swoje know-how i dane biznesowe.
Umowa NDA jednostronna czy dwustronna?
Rodzaj dokumentu powinien odpowiadać charakterowi współpracy.
Jednostronna umowa NDA
Ten wariant sprawdza się wtedy, gdy poufne informacje przekazuje głównie jedna strona. Druga otrzymuje dane wyłącznie po to, aby zapoznać się z nimi w określonym celu.
Przykładem może być producent oprogramowania przedstawiający potencjalnemu dystrybutorowi szczegóły działania produktu, dokumentację techniczną lub model cenowy.
Dwustronna umowa NDA
NDA dwustronna jest odpowiednia w sytuacji, gdy obie firmy udostępniają sobie informacje wymagające ochrony.
Może to dotyczyć negocjacji dotyczących wspólnego projektu, współpracy technologicznej, tworzenia konsorcjum czy rozmów o połączeniu przedsiębiorstw.
W takim przypadku obowiązek zachowania poufności działa w obie strony.
Co powinna określać dobrze przygotowana umowa NDA?
Jednym z najważniejszych elementów jest definicja informacji poufnych. Dokument powinien możliwie jasno wskazywać, jakie dane są chronione.
Znaczenie ma również cel wykorzystania informacji. Jeżeli dane zostały udostępnione wyłącznie do oceny możliwości wspólnej realizacji projektu, kontrahent nie powinien wykorzystywać ich później w innym przedsięwzięciu.
Umowa może również regulować:
- czas obowiązywania poufności,
- sposób przechowywania danych,
- osoby uprawnione do dostępu,
- przypadki, w których ujawnienie informacji jest dopuszczalne,
- zasady zwrotu lub usunięcia dokumentów,
- konsekwencje naruszenia poufności,
- kary umowne.
Zakres zapisów powinien być dopasowany do rzeczywistej relacji biznesowej, a nie wyłącznie do ogólnego schematu.
Dlaczego gotowy wzór umowy NDA może nie wystarczyć?
W internecie można znaleźć wiele darmowych szablonów NDA. Problem pojawia się wtedy, gdy dokument został przygotowany dla zupełnie innej relacji biznesowej albo pochodzi z innego systemu prawnego.
Jednym z najczęstszych błędów jest nieprecyzyjna definicja informacji poufnych. Jeżeli zapis obejmuje praktycznie „wszystkie informacje”, może być trudno ustalić, co strony faktycznie chciały chronić.
Problematyczne bywają również kary umowne. Ich brak utrudnia określenie konsekwencji naruszenia, ale przypadkowo wpisana, nieadekwatna kwota również nie musi odpowiednio zabezpieczać interesu przedsiębiorcy.
Profesjonalny dokument powinien ponadto wskazywać sytuacje, w których obowiązek poufności nie ma zastosowania. Dotyczy to przykładowo danych, które były wcześniej legalnie znane odbiorcy albo stały się publicznie dostępne bez naruszenia umowy.
Gotowe wzory tłumaczone z języka angielskiego mogą także zawierać pojęcia i konstrukcje, które nie zostały dopasowane do polskiego prawa.
Kiedy warto przygotować indywidualną umowę NDA?
Im większa wartość przekazywanych informacji, tym większe znaczenie ma dopasowanie dokumentu do konkretnej sytuacji.
Indywidualna umowa jest szczególnie przydatna przed:
- rozmowami z inwestorem,
- przekazaniem dokumentacji podwykonawcy,
- rozpoczęciem projektu informatycznego,
- udostępnieniem bazy klientów lub dostawców,
- rozmowami o wspólnym produkcie,
- negocjacjami z partnerem zagranicznym.
W takich przypadkach koszt błędnie skonstruowanej umowy może być znacznie większy niż koszt jej profesjonalnego przygotowania.
Umowa NDA online – jak wygląda przygotowanie dokumentu?
M⋮BIURO we współpracy z partnerską kancelarią prawną umożliwia zlecenie przygotowania NDA online.
Proces rozpoczyna się od analizy sytuacji i ustalenia, czy potrzebna jest umowa jednostronna czy dwustronna. Następnie przygotowywany jest projekt określający m.in. zakres informacji poufnych, wyjątki, okres ochrony i odpowiednie postanowienia dotyczące naruszeń.
Klient może zgłosić uwagi do projektu, a po ich uwzględnieniu otrzymuje finalny dokument gotowy do podpisu. Umowa może zostać przygotowana w języku polskim albo angielskim.
Umowa NDA to nie formalność, lecz element ochrony firmy
Zaufanie jest ważne w biznesie, ale nie powinno zastępować jasno określonych zasad. Jeżeli przedsiębiorca przekazuje dane mające realną wartość gospodarczą, powinien wcześniej ustalić, kto może z nich korzystać i na jakich warunkach.
Dobrze przygotowana umowa NDA porządkuje współpracę, ogranicza ryzyko nieporozumień i pomaga wykazać, że firma rzeczywiście chroni swoje poufne informacje.
Najlepszym momentem na jej podpisanie jest więc nie chwila po pojawieniu się problemu, ale moment przed udostępnieniem know-how, dokumentacji, cenników czy innych wrażliwych danych kontrahentowi.
